Overleven

Zie ook blog 1 van deze korte serie.

Het mentale immuunsysteem slaat alarm. De eindeloze wachtlijsten van de GGZ ook. Mijn interpretatie van deze signalen: zoals het nu gaat kan het niet verder. Zoals we nu leven is het voor veel mensen niet vol te houden.

Je zou kunnen denken: survival of the fittest - dit is het systeem, en wie het niet aankan moeten we maar achterlaten. Dat is beter voor de soort. Zo evolueren we door en dat is onze enige kans op overleven in een wereld die niet gaat stoppen met veranderen.

Gelukkig voor ons: zo werkt het helemaal niet.

Evolutie vertelt ons namelijk iets heel anders. Zie, evolutie gebeurt niet op de schaal van het individu en gaat in de kern niet over wie sterk is of zwak. Evolutie gaat over het overleven van soorten.

Om te overleven heb je twee dingen nodig: adaptatie en variatie. Je moet toegespitst zijn op de omstandigheden waarin je leeft, en onderlinge verschillen hebben elk hun eigen voordeel.

Bovendien gaat het in de huidige tijd daarbij niet zozeer om genetische aanpassingen. Onze omstandigheden veranderen namelijk al lange tijd veel sneller dan onze genen kunnen meebewegen.

Eén van de meest invloedrijke evolutionaire aanpassingen? Cultuur. Onze breinen ontwikkelden de vaardigheid om op grote schaal van elkaar te leren.

Onze breinen zijn gemaakt om te leren van anderen en de dingen te doen zoals we geleerd hebben dat 'normaal' is. Wat normaal is leren we van onze omgeving, zonder dat iemand dat bewust bepaalt.

Gewoontes en gebruiken die 'werken' - een paar willekeurige voorbeelden uit de afgelopen eeuwen: lezen, tandenpoetsen, koffie drinken en mediteren - verspreiden zich binnen een groep en vervolgens tussen groepen.

Survival of the fittest gaat op dit moment dus niet echt over een strijd tussen mensen. We kunnen ervan uitgaan dat de variatie die er bestaat tussen mensen in het voordeel van de gehele soort is. De strijd speelt zich af op het gebied van cultuur.

En dan niet tussen verschillende culturen, maar binnen elke cultuur. Een strijd tussen culturele normen, waarden en gebruiken. Welke aanpassingen in wat we normaal vinden en hoe we ons gedragen gaan de mens de komende eeuw door helpen?

Welke veranderingen gaan ons helpen om de veranderingen te kunnen bijbenen?

Ontdek het morgen in de volgende blog :)